Sadece Türkiye için değil, tüm dünyada kullanıcı sayısında önemli bir artış var. Teknolojinin daha kolay ulaşılır ve daha ucuz olması bunun en büyük sebeplerinden olsa gerek. Buna rağmen gelişmiş ülkeler ile az gelişmiş ülkeler arasında internet kullanım oranlarında uçurumlar sözkonusu. Mesela Afrika %3.6 ile kullanımın nüfusa oranında en düşük rakama sahip. Adamların karnı doymazken internete bağlanmalarını bekleyemeyiz tabii. Bu da zengin ülkelerin utancı olsun… Aşağıdaki tablo ve bu yazıdaki tüm rakamlar internetworldstats.com sitesinden alınmıştır. Türkiye bu tabloda Avrupa bölgesine dahil edilmiş.

Afrika, Latin Amerika ve Orta Doğu’daki kullanım 2000 yılından bu yana çok büyük bir artış göstermiş. Buna rağmen dünya nüfusuna internet kullanımı oranları en az bölgeler… Asya’nın kıta içi kullanımı %11.8 gibi düşük bir rakam olmasına rağmen, kalabalık nüfusu sayesinde dünya genelindeki kullanım oranı %37.2 ile en yüksek bölge. Kuzey Amerika ise nüfusa göre internet kullanıcısının en fazla olduğu bölge. Nüfusun %69.5 gibi yüksek bir kesimi internet kullanıcısı. Peşinden Avustralya %54.5 ile geliyor. Son rakamlar bu kadar yüksek olsa da tüm dünya nüfusunun topu topu %17.8′lik bir bölümü internet kullanıcısı. Tabii bu o kadar da düşük bir oran değil aslında. Sayısal olarak 1 milyar 200 milyon civarı kullanıcı anlamına geliyor. Ayrıca 2000 yılından beri %225 artmış…

Böyle bir genel bakıştan sonra biraz da kendimize bakalım. Türkiye’nin de içinde bulunduğu Avrupa bölgesi, internet kullanımı oranı olarak dünyada önemli bir bölge. Asya’nın hemen ardından %27.4 ile dünyadaki en çok ikinci kullanıcı sayısına sahip. Dolayısıyla internet yatırımcıları için önemli bir bölge. Avrupa ülkelerinin bir kısmında sektöre gereken değer verilmiş. Bir kısmında ise kullanıcı açısından bir gelişme olamayacak duruma gelmiş. Yani neredeyse herkes internet kullanıcısı… Aşağıdaki tabloda kullanıcı istatistiğinin ülkelere dağılımını görebilirsiniz. Bazı küçük ülkeler (San Marino, Monako vs.) listeden çıkartılmıştır ancak toplam değerlere dahil edilmiştir.

Görüldüğü üzere nüfusa göre oldukça yüksek kullanıcı oranlarına sahip ülkeler var. Aslında Doğu Avrupa’yı saymazsanız hepsinde kullanım oranları oldukça yüksek, %60 üzerinde… Türkiye’ye baktığımız zaman 16 milyon kişiye tekabül eden %21 oranı ile karşılaşıyoruz. 2000 yılından bu yana artış %700 olmasına rağmen kullanım oranı hâlâ düşük… Kullanıcı sayısı ve kullanım oranı artışı göz önüne alındığı zaman, Avrupa internet kullanım dengelerini değiştirebilecek bir Rusya var bir de biz varız.

2000 yılında Türkiye’de 2 milyon internet kullanıcısı vardı. 2002 yılına kadar kriz nedeniyle bir durgunluk yaşandı. 2004′te 5.5 milyon ve 2006′da 10.2 milyona ulaştı… Haziran 2007 itibarı ile ise 16 milyon ve artmaya devam ediyor. Böyle giderse 2008 yılında 20, 2010 yılında da 25 milyon sayısına ulaşabiliriz. Bütün ipuçları Türkiye’de internet sektörünün önünün ne kadar açık olduğunu gösteriyor. Uzmanlar 2010 yılına kadar dünyada kullanıcıların hızlı bir ivmeyle artacağını, bu tarihten sonra ise artmanın daha yavaş olacağını belirtiyorlar. Halihazırda yavaşlayan ülkeler var. Doygunluk seviyesine yaklaşmışlar.

Şu haliyle Türkiye kullanıcı rakamlarında Avrupa’nın %5′ini oluşturuyor. 40 milyon civarı bir kullanıcı sayısına ulaşırsa Avrupa da %10-15 pay sahibi olacak. Büyük bir pazar. Internet sitelerinde hızla Türkçe’nin dil seçenekleri arasına girdiğini görebiliyoruz. Ebay gibi devlerin Türkiye’ye yatırım yaptığını izliyoruz. Ebay’i sadece Ebay olarak görmemek lazım. PayPal gibi bir servisleri var ki internetin bankası diyebiliriz. PayPal Türkiye’ye geldiği zaman internet üzerinden para harcamak ve kazanmak kolaylaşacak. Türkiye sanal ekonomisinin hacmi büyüyecek.

Yukarıdaki dil tablosu ise bambaşka bir görüntü sergiliyor. Listede Türkçe’yi göremiyoruz. Göremememiz de normal sanırım. Ancak bundan sonraki yıllarda görmeyi umut ediyorum. İtalyanca dünyada 31.5 milyon konuşanı varken listeye 9. sıradan girmekte. Türkçe’yi konuşan insan sayısı bunun neredeyse 3 katı. Ancak internet henüz az Türkçe biliyor. Son zamanlarda artan kişisel blog yayıncılığı bu durumu bir nebze olsun değiştirebilir. Blog yayıncılığı bu hızda genişlemeye devam ederse uzun vadede bu tabloda daha radikal değişiklikler olacaktır. 

Ekonomi uzmanları ekonomisi çok hızlı büyüyen 4 ülkeyi sayıyorlar: Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin. Ancak sıralamada bu ülkelerin hemen ardından gelen birkaç ülke daha var: Mısır, Meksika, Polonya, Güney Afrika, Güney Kore ve Türkiye. İlk 4 ülkenin nüfus avantajları ekonomilerinin bizden daha fazla büyüyebileceğinin göstergesi. Sonrakiler onlara göre daha kısıtlı kalacak olsa bile gözden kaçırılmayacak kadar önemli. Yabancı sermayenin Türkiye’ye akması birilerinin bunu gözden kaçırmadığını gösteriyor. Internet sektörü için henüz bir “akma” olmasa da önümüzdeki dönemde bunu da yaşayabiliriz.

Bütün bu rakamları, yüzdeleri ve tabloları sadece bilginiz olsun diye vermedim. Söylemek istediğim internet sektörü önümüzdeki dönemde Türkiye’de iyi para kazandıran önemli sektörlerden birisi haline gelecek. Nüfusun genç ve yeniliklere açık olması bu süreci hızlandırabilir bile… Yerli yatırımcılar hâlâ bunun farkında değillerse dahi yakında farkedeceklerdir. Yatırımcıların yanında genç girişimcilere de iş düşüyor. Üretmek lazım ki birileri de değerli görüp para yatırmak istesin. Internet için iş fikirleri üretip hayata geçirmek için çok uygun bir zaman.

Blograzzi’nin blogunda site için şu ifadeler kullanılıyor:

Türkçe içerikli blogların çeşitli kaynaklardan derlenmiş istatistikleri, kullanıcıların oyları, yorumları ve Blograzzi‘nin sahip olduğu özel algoritması sonucu hesapladığı Blograzzi Puanı ile çeşitli ilgi alanlarına göre en popüler bloglar artık sadece bir kaç tıklama ile karşınızda olacak. Blogları farklı kriterler bazında kıyaslama, grafik olarak sonuçları inceleme ve istediğiniz etiket ya da kategori kapsamındaki blogu sıralama imkanları sunan Blograzzi, kullanıcılarına beğendikleri blogları favorilerine ekleme özelliği de sağlamaktadır.

Yani buradan anladığım kadarıyla bir blog oylama ve karşılaştırma sitesi.  Böyle bir siteye mutlaka ihtiyaç vardı. Ancak şu anda sunduğu içerik ya da hizmet yeterli midir? Blogcuların ya da takip edecek blog arayanların istediği bir site mi?

Bir buçuk aydır sitenin ana sayfasında bulunan ilk 20 listesi çok az değişti. 3-5 blog bu listeye giriyor ya da çıkıyor. Hepsini saysak 30 blogdan öteye gitmez. Burada blogların Technorati, Google, Alexa puanları/linkleri yanında Blograzzi kullanıcılarının favorilerine ekleyerek kazanılan bir puanlama sistemi de mevcut. Bu sistemden söz etmişken oldukça suistimale uygun bir sistem olduğunu söylemem lazım. Kendisini listede göstermek isteyen blogcu onlarca hatta yüzlerce üyelik alarak bunu kolayca yapabilir. Bunu kim alır demeyin, kendi tecrübelerime dayanarak söylüyorum, bu tür durumlarda hiç üşenmiyorlar ve uğraşıyorlar.

Ancak Arda Blograzzi blogunda bu tür şüphelere cevap vermiş ve bir takım istatistikler sunmuş. Bunları neden sunduğunu anlamadım çünkü bu istatistikler şüpheleri ortadan kaldırmıyor. 100′den fazla kaç kişinin blogları favorilerine eklediği o kadar da önemli değil. Benim şu istatistiğe ihtiyacım var: blogları favorilerine ekleyen kişilerin IP’leri. Yani dipucu.com’u favorilerine ekleyen 50 kişinin hepsi aynı IP’den geliyorsa burda bir üçkağıt var demektir. Üstelik bunu aynı gün yapıyorsa %100 bir oyun vardır.

Bu verilen rakamlar da bayağı bişey anlatıyor aslında.  Aşağıdaki bölüm Blograzzi blogundan alınmıştır:

…sistemimizde kayıtlı 1670 blog ve 1250 kullanıcı bulunmaktadır. Söz konusu blogların 711 tanesi ise sahiplenilmişdir. Blograzzi’de kayıtlı olan bloglara bugüne kadar 2928 yorum yazılmıştır ve kullanıcılarımızın bugüne kadar blogları favorilerine ekleme sayısı 3890’dır. Sistemimizde 100’den fazla yorum yapan 3 kullanıcı bulunmaktadır. Bu kullanıcıların toplam yorum sayısı 520’dir. 50 ile 100 arasında yorum yapan ise 7 kullanıcı bulunmaktadır. Bu kullanıcıların ise toplam yorum sayısı 428’dir. 100’den fazla blogu favorilerine ekleyen 4 kullanıcı bulunmaktadır. Bu kullanıcıların toplam favorilerine ekleme sayısı 643’dür. 50 ile 100 arasında blogu favorilerine ekleyen ise 8 kullanıcı bulunmaktadır. Bu kullanıcıların ise toplam favorilerine ekleme sayısı 553’dür…

Rakamlara göre 50′den fazla yorum yapan 10 kullanıcı var. Bu 10 kullanıcı toplam 948 yorum yapmış. Toplam yorum ise 2928… Yani  tüm yorumların 1/3′i bu 10 kişiye ait. Bayağı geveze oldukları söylenebilir. Geri kalan 1240 kullanıcı diğer 2/3′lük kısmı almışlar. Pek de adil sayılmaz. Bence bu 10 kişinin aktivitelerini gözlemek lazım. Ancak Arda Kutsal kullanıcının yorum yapmasının puanı eklemediğini söylüyor. Direkt olarak etkilemeyebilir. Ama yorumlarda da bir blog sahibinin belirttiği gibi bu biraz danışıklı dövüş. Al gülüm ver gülüm durumu… Bunu önüne nasıl geçilir bilmiyorum ama çirkin görünüyor.

Yine favori ekleme rakamlarına bakarsak; 50′den fazla favorisine ekleyen toplam 12 kişi var ve bunların ekleme sayıları toplamı 1196. Ortaya yine 1/3′e yakın bir oran çıkıyor.  3890 ekleme var ve bunun 1196 tanesini 12 kişi eklemiş. Bu işte bir terslik var. Bu en fazla yorum yapanlar ile en çok favorilerine ekleyenler acaba aynı kişiler mi? Öyle değilse bile bu işte bir terslik var. Bu site 12 kişi için değil sanırım. Diğer insanlar eklemiyor ya da yorum yapmıyorsa bu da bir sorundur. Bunları yaptırmaya teşvik etmek gerekli…

Bunlar rakamların söyledikleri. Bu rakamlar sadece sistemde ya da işleyişte bir terslik olduğunu gösteriyor. İnsanların kendi sitelerini ön sayfaya çıkartmak için birşeyler yapsalar dahi buradaki istatistikler arasında onları göremeyiz. Onları görebilmemiz için mesela sadece 1 siteyi favorilerine ekleyen kaç kişi var ya da dipucu.com sitesi favorilerinde tek olan kaç kişi var gibi bilgiler gerekiyor. Çünkü bu tür girişimler için “birden çok kullanıcı al ve hepsine siteyi ekle” mantığı çalışır.

Benim önerim ana sayfadaki kalıplaşmış ilk 20 listesinden kurtulmak…. O liste duracaksa bir yerlerde dursun ancak her açtığımızda karşımıza çıkmasın. Onun yerine haftalık ilk 20, aylık ilk 20 gibi bölümler olabilir. Hatta bunların hepsi olabilir, tab’lar yardımıyla ayrılır. İlk açılışta da son 24 saatin ilk 20’si görünür. Bu şekilde listeye çıkma işlemi hızlanınca hem sayfa daha dinamik olacak hem de bu kadar hızlı değişen bir sistem için spam puanlama yapmak giderek azalacaktır. Ayrıca ziyaretçiler yeni sitelerle tanışacak ve yeni blog sahipleri bloglarını daha kolay tanıtmış olacak… Son eklenilen bloglar bölümü bu konuda pek de yardımcı olmuyor.

Tabii bu sistem için sadece favorilerine ekleme yapmak yetmez. Bilmiyorum sistem Blograzzi’den bir bloga tıklanılma sayısını tutuyor mu? Bu tıklamaların da puan sistemine katılması lazım. Ancak spam tıklamalara karşı da bir önlem alınması şart. Herhalde kullanıcıların verdiği yıldızlar puan sistemine yansıyordur. Yansıması da gerekir… Ama olumsuz not da verebilmeliyim.

Burada önerdiğim her şey için öncelikle sıkı bir kontrol mekanizması kurulmalı. Her kullanıcı ve bilgisayar takip edilmeli. İşlem saatleri, IP’leri vs gibi bilgiler tutulmalı ve gerektiğinde spam olup olmadığını belirlemede kullanılmalı. İnsanların davranışları düzeltildikten sonra puanlama algoritması nasıl olsa halledilir. Sonuç olarak etraftan aldığım intiba Blograzzi’nin istenileni veremediği yönünde. Sanırım Arda ve ekibi sistem üzerinde çalışıyorlar ve yakın bir zamanda bir takım değişiklikleri hayata geçirecekler. Bekliyoruz…

Elinizde bir Excel tablosuna yazılı verileriniz varsa çok kolay birkaç işlem sonucunda grafiklere dönüştürebiliyorsunuz. Verilerin Excel formatında olması şart değil ancak alanların birbirinden “tab” ile ayrılmış olması gerekiyor. Verilerinizin tümünü seçip kopyalıyorsunuz. Sonra da belirtilen alana yapıştırıyorsunuz. Sistem verileriniz kontrol ediyor ve doğru algılamış mı diye size gösteriyor. Başlık gibi birkaç bilgi daha girdikten sonra veri setinizi kaydediyorsunuz.

Bundan sonraki adım görselleştirme… Tabloları görselleştirmek gibi bir zorunluluğunuz yok. Ama işin keyifli kısmı da burası. Size sunulan grafik seçeneklerinden birisini seçrek görselleştirmeye başlayabilirsiniz. Görselleştirirken deneme yanılma yöntemini kullanmanızı öneririm. Böylelikle neler yapılabildiği daha kolay ve doğru anlaşılabilir. Aynı verilerle farklı etkilere sahip grafikler ortaya çıkarabiliyorsunuz.

İşin sosyal boyutu ise bu veri setlerini ve grafikleri herkesle paylaşıyor olmanız. Belki arayıp da bulamadığınız bir istatistiki bilgiye burada rastlarsınız. Dünya sigara içme oranları, prezervatif kullanımı, AIDS nedeniyle ölüm gibi grafikler gözüme çarpan birkaç ilgi çekici veri seti. Kendi sayfanızda paylaştığınız veri tablolarını ve görselleştirmelerinizi izleyebiliyorsunuz. Tablolar hakkında yorum yapabiliyorsunuz. Henüz başında olan bu projenin bilgi paylaşımında gözden kaçan bir boşluğu kapatacağını düşünüyorum. Zamanla bir kaynak site olacağı su götürmez bir gerçek.

İstatistiklerden bahsetmişken Nation Master sitesinden de söz etmek isterim. Dünya ve dünya ülkeleri ile ilgili birçok istatistiki bilgiye ulaşmanız mümkün. Çok geniş bir kaynak çeşitliliği barındırıyor. Bu yüzden bilgiler güncel ve güvenilir. Sitede konu bazlı istatistiki bilgilere ulaşabilmek yanında ülke bazlı istatistikler de mevcut. Sağlanan birkaç ayrıntı linkiyle o ülkenin “en”lerine de ulaşabiliyorsunuz. Karşılaştırmalar yardımıyla belli konularda bir ülkenin dünyadaki yerini görebiliyorsunuz.

Avatarınız hareketli, belirlenmiş birtakım hareketleri yapabiliyor. Bunlar; gülmek, sinirlenmek, esnemek, dans etmek, el çırpmak, reddetmek, seslenmek, vurmak, öpmek ve el sallamak. Avatarınızın üzerine farenin sağ tuşuyla tıklayınca açılan pencereden Actions seçeneği ile bu haretketleri yapabiliyorsunuz. Ayrıca konuşabiliyor ve chat yapabiliyorsunuz. İster avatarınızın üzerinde bir konuşma balonu çıkıyor isterseniz bunu chat ekranı haline getiriyorsunuz. Avatarınızı sürükleyip bırakarak yürüyebiliyorsunuz. Rahatsız edilmek istemiyorsanız Status seçeneklerinden birini seçiyorsunuz. Aynı sayfada bulunduğunuz kişilerin üzerine sağ tuşla tıkladığınız da onun profiline bakabiliyor, özel chat teklif edebiliyor, arkadaş listenize ekleyebiliyor ya da görmezden gelebiyorsunuz. Çift tıkladığınızda avatar kayboluyor ve sadece ismi kalıyor. Eğer bir blogunuz ya da web sayfanız varsa bunu belirtiyorsunuz ve avatarınızın yanında bir ikon çıkıyor. Tıklanınca web sitenize ya da blogunuza gidiyor.

Şu an internette ne yapıyorsun sorusuna görsel destekli cevap veren bu sistemin ilgi göreceğini düşünüyorum. Özellikle kullanıcıların kendilerini görsel olarak da ifade edebilmeleri ve aynı web sayfalarında aynı şeylerle ilgilenen insanları bir araya getirmesi açısından önemli… Aklınıza birşey geldiği zaman anında paylaşabileceğiniz insanlar oluyor etrafta. Weblin‘in gelişimini izlemeye devam etmeli…

Uncluttr ne aradığını bilen alıcılar için çok sade ve kullanımı kolay bir alış-veriş sitesi. Aradığınız ürünü, modeli vs. yazıyorsunuz, vitrinde aramanızla ilgili ürünler çıkıyor. Ürünlerden seçtiklerini sürükleyip bırakarak sepetinize ekliyorsunuz. Sistem çok basit ve kullanışlı. Ürünler açıklamasız resim olarak görünüyor. Her birinin altında “more info” (daha fazla bilgi) linki var. Tıklayınca ürünle ilgili detaylı bilgiler, yorumlar, oylamalar ve ürünün fiziksel özelliklerini gösteren bir ekran açılıyor. Ayrıca bu ekranda “bunları da sevebilirsiniz” bölümü var ve benzer ürünler gösteriliyor. Henüz bu listedekileri sepete ekletmiyor ama Derek blogunda bunun ve bir kısım hatanın kısa sürede düzeleceğini söylemiş. Sepetinizi onaylayınca da Amazon alışveriş tamamlama sayfasına yönleniyorsunuz.

Başta da belirttiğim gibi, ne aradığınızı biliyorsanız uncluttr bulunmaz bir site. Temiz tasarımı ve kolay kullanımı sayesinde online alış-veriş yapmayı seven birçok kullanıcıyı kendine çekecektir. Ayrıca Derek Gaw kazandığı ya da kazanacağı paranın bir kısmını Karbon Vakfına bağışlayacağını söylüyor. Böylece alış-veriş paketlerinin kargoyla evlere ulaşması sırasında oluşan gaz yayılımını amorti edeceğini düşünüyor. En azından üzerine düşeni yaptığı söylenebilir.

Ülkemizde portaller varolduğunda beri (Turk.Net zamanından beri diyebiliriz) kılavuz olarak Yahoo’yu benimsemişlerdir. Sadece bizim ülkemizde değil dünyanın birçok ülkesinde Yahoo önemli bir kriter olmuştur. Peki bu portallarımız Yahoo’yu baz aldılar da acaba Yahoo’yu yeteri kadar anlayabildiler mi? Yahoo’nun neyi neden yaptığı üzerine düşündüler mi yoksa “aa bu güzel olmuş biz de yapalım” tadında bir kopya mantığına mı gittiler.

Yahoo her zaman sadeliği ön planda tutmuştur. İlk gün de öyleydi hâlâ da öyle… Öncelikle içeriklerinin okunmasını ve iç sayfalara yönlenilmesini istiyorlar belli ki. Ziyaretçi geldiği zaman, daha önce hiç Yahoo’ya girmemiş olsa dahi, şöyle bir göz gezdirip neyin nerede olduğunu çabucak algılayabiliyor. Bu tasarımın üzerine çalışıldığı su götürmez… Bizim portallara baktığımızda bazılarında bu sadeliği görebiliyoruz. Turk.net başından beri sade bir çizgide ilerliyor. Onlar da Yahoo gibi çizgilerinden pek taviz vermediler. Zamanla sahipleri, isimleri, logoları değişti (TNN) ama çizgileri değişmedi. Bunun sebebi aslında baştan beri aşağı yukarı aynı çekirdek ekiple götürüyor olmaları. Bu anlamda istikrarlılar.

Ekolay da açıldığı günden bu yana belli bir çizgiyi takip ediyor. Düzenli bir tasarım anlayışları olduğunu söyleyebilirim. Ancak çok fazla reklam koymaları akabinde sayfanın sürekli hareket etmesi rahatsız edici. Yahoo’yu takip ediyorsanız özellikle ana sayfalarında çok az reklam kullandıklarını biliyorsunuzdur. Tahmin edeceğiniz gibi Yahoo’nun ana sayfa reklamları çok değerli. Buraya birkaç reklam koymak önemli bir gelir kalemi olacaktır onlar için. Ama koymuyorlar… Burada karşımıza anlayış farklılığı çıkıyor. Yahoo ziyaretçilerini tatmin etmeye ve sitede tutmaya çalışırken bizim bol reklamlı portallarımız reklamverenleri mutlu etmek için uğraşıyor.

Burada araya bir reklam almak istiyorum. Sayfada çeşitli hareketler yapan reklamları bilirsiniz; sağdan bir şişe çıkar, kapağı patlar, içinden bir şeyler dökülür vs. ve reklam devam eder. Bu tür sayfa üstü hareketli reklamları ben ilk kez Yahoo’da görmüştüm. Hatta bir cip reklamıydı. Sayfa açıldıktan sonra soldan sayfaya bir cip giriyor, gezinip, tırmanıp sağda kendisi için ayrılmış reklam alanına oturuyordu. O zamanlar ağzımız açık izlemiştik. Ve defalarca izlemiştik. Söylemek istediğim: Yahoo ana sayfasında reklam yapacaksa dahi bunu özenli seçiyor, teknolojiyi sonuna kadar kullanıyor ve ziyaretçinin ilgisini de çekmeyi başarıyordu. Bugün ise reklamların neredeyse tümünü alt sayfalarına kaydırmış durumda. Ana sayfasında daha çok kendi ürün ve servislerini pazarlıyor.

Bir Mynet fenomeni olmuştur bildiğiniz gibi. Mynet açıldığı zaman pek fazla rağbet göreceğini düşünmemiştim. Kötü bir tasarım anlayışları vardı. Sonrasında ilgi gördükçe reklam payını da yükseltti ve sayfa iyice çekilmez hale geldi. Her yeri oynayan bir organizma görüntüsü veriyordu. Yakın zamana kadar da bu böyleydi. Neyse ki son tasarımları daha mantıklı bir seviyeye geldi. Ancak ana sayfada hâlâ çok reklam var. Reklamın web siteleri için hayat damarı anlamına geldiği bir gerçek. Yine de doğru sunumlar hem ziyaretçiyi hem de reklamvereni sevindirecektir. Bir sayfada 2′den fazla reklam olduğu zaman ziyaretçi otomatik olarak reklamlardan uzaklaşıyor. Önerilen reklam sayısı ise sadece 1. Bunları Mynet ilgilileri de biliyordur sanırım. Ancak her zaman ana sayfalarını reklam dolu tutmayı tercih ediyorlar.

Superonline da farklı değil. Bir zamanların bir numarası olan Superonline’ın bu günlerde adı duyulmuyor. Siteye baktığınız zaman yine oynak ve içerik vermekten çok reklam yayınlayan portal görüntüsüyle karşılaşıyoruz. Superonline işi biraz daha abartıp sayfanın üst yarısını neredeyse tamamen reklamla kaplamış. İçeriğe ulaşmak için sayfayı kaydırmak gerekiyor. Ayrıca içerikle reklam öylesine birbirine girmiş ki neyin reklam neyin içerik olduğun anlamak vakit alıyor. Yapılan düpedüz ziyaretçiye saygısızlıktır. Zaten Alexa verilerine bakınca da görüyoruz ki Superonline çok kan kaybetmiş… Bu sayfa sunum şekliyle çok da fazla ilgi görmesi beklenemez. Mynet varken daha da kötü sunumu olan bir portalı neden tercih etsin insanlar. Zaten her aradıklarını Mynet onlara sunuyor.

TNN bunların arasında Yahoo’ya en yakın duran portal olmasına rağmen, Turk.net zamanında gördüğü ilgiden çok uzakta görünüyor. Bunun sebepleri arasında sanırım portalın Sabancı’ya geçmiş olmasının etkisi büyük. Sabancı teknolojiden uzak geleneksel bir firma. Teknolojik anlamda vizyonlarının geniş olduğu söylenemez. Şimdilerde bir hareketlilik içindeler. Ancak yeni birşeyler getirmekten çok varolan şeyleri uyarlama ya da kendi içlerindeki servisleri biraz geliştirme üzerine gidiyorlar. Bir zamanlar TNN’in kullanıcısı orta ve yüksek gelir grubu insanlardı. Bu özelliğini koruyabilseydi şu anda en çok kâr eden portal konumunda olabilirlerdi. Bugün kullanıcısına baktığımız zaman o günlerden çok uzakta olduğunu görüyoruz. Umarım bundan sonra toparlayabilirler. En azından böyle bir gayret içindeler.

Google Trends ile bu dört portalın istatistiğine baktığımız zaman, üçünün yerinde saymasına rağmen Mynet’in sürekli tırmandığını görebiliriz. Mynet başarısız tasarımına rağmen doğru strateji ve Türk insanının eğilimlerini başarılı kullanması sayesinde Türkiye’deki portaller arasında bir numara. Son dönemdeki site ve şirket alımlarıyla da bu işi ciddiye aldıklarını gösterdiler. Anladığım kadarıyla bu konuda da kendilerine Yahoo’yu örnek alıyorlar. Dikey portaller edinip reklam pastasının daha da fazlasını ellerine geçirmek istiyorlar. AdKlik isimli reklam ürünlerini de bu sitelerde kullanarak kendi içlerinde Yahoo ve Google tarzı bir döngü yaratacaklar.

Sonuçta, tüm portalların son tasarımlarına baktığımızda çok fazla ortak yön görüyoruz. Yahoo’ya baktığımızda aynı ortak yönleri onda da görüyoruz. Beğenilen kısımlardan “esinlenilmiş”, geri kalan yerlere reklam doldurulmuş. Aslında Yahoo pek anlaşılmamış.